Stüdyoda ya da dış çekimlerde sıkça kullanılan bir sistemdir. Raylı bir sistem üzerine dört tekerlekli bir araba yerleştirilir ve kamera bu arabanın içerisine konur. Bu sistem genellikle alt açılı çekimlerde görüntünün net ve sarsıntısız alınmasını sağlar. Şaryo bir tren rayına benzetilebilir. Kameranın yatay düzlemde hareket etmesini sağlar. Amaç bozuk ve eğri zeminde raylar yardımıyla düzlem hazırlayarak kameranın sarsılmadan ve düzgün hareket etmesini sağlamaktır. Raylar altına konulan tahta takozlarla denge sağlanır. Deneyimli bir kameramanın kullanması gereklidir.

Tek raylı şaryo ise düz veya yay şeklinde eğik tek ray üzerinde bulunan bir kafa sisteminden ibarettir. Bu ray sistemi özel tripodlar üzerine kurularak yükseltilebilir. Bu sayede kamera hareketi yapılabilir. Kayma şeklinde yapılan hareket kameraman tarafından idare edilir. Bu cihazın daha modernleri üretilmiş ve robot kameralar ray üzerinde hareket ederek bir yüzme yarışı, araba yarışı veya at yarışını takip edebilir hâle getirmiştir. Sürat o kadar artmıştır ki yüz metre yarışı, yarışmacılara paralel olarak takip edilebilmektedir.

Crane (Jimmy-jib)

Crane kameranın yerden aşağı veya yukarı, sağa veya sola hareket etmesini sağlayan bir kaldıraç sistemidir. Bu kaldıraç sistemi bir ray yardımıyla hareket ettirilebilir. Bu sayede hem ileri veya geri hareket sırasında yukarı-aşağıya hareket de sağlanabilir. Crane sayesinde kompine hareketler yapılabilir. Yani ileri hareket eden kamera aynı zamanda sağa dönerken aşağı hareket de edebilir. Bu nedenle çekimlerde crane cihazından sıkça yararlanılmaktadır. Crane kameranın zemin düzleminden çok yüksek veya çok alçaktan görüntü almasını sağlayan mekanik bir vinç sistemidir. Bir dolly sistemi üzerine kurularak sistemin hareket etmesini sağlayabilir. Crane sayesinde film sektöründe yönetmenlerin hayal güçlerini zorlayarak seyirciye psikolojik birçok etki yaratmaları sağlanmıştır. Crane ile yapılan kamera hareketi, basit ve genellikle yumuşak hareketlerin yapılmasında kullanılan bir kamera hareketidir. En olağan kullanım biçimi bir düzeyden başka bir düzeye çıkan ya da inen oyuncuları izlemektir. Bazen de sahnenin beklenmedik bir biçimde yukarıdan görünümü, kaydırma da yapılarak izleyici için tarafsız bir bakış açısı ya da tarafsız bir yorum etkisinin ortaya konmasına neden olur. Eğer dikey yüksekliği olan bir nesne, crane’in yukarıya doğru yaptığı hareket sırasında ön planda tutulursa, görüntünün derinliğinden ötürü izleyicide daha da güçlü yükseklik duygusu uyanır. Aşağıya doğru yapılan hareketlerde de aynı etki uyanacaktır. Bu sistem ile oda içinde oturan kişinin detaylı planı ve kameranın geri açılıp pencereden çıkarak çatıda çalışan başka bir kişiden plan alması tek planda çekilebilir. Dördüncü kattan atlayan bir kişinin yere düşene kadar takibi de mümkündür. Siperdeki bir askerin elindeki titreyen sigaradan açılarak on metre yukarıya kalkıp savaş meydanının genel görüntüsünü göstermek seyirciyi çok daha fazla etkileyecektir. Kameramanın crane ile hareket yapması için bu konuda uzman olması tercih edilmelidir. Sadece crane operatörlüğü yapan kameramanlar vardır.

Steadicam

Steadicam 16 mm’lik film kameraları ve elektronik kameralar ile kullanılmak üzere geliştirilmiş, bir montaj ve dengeleme sisteminden oluşan hareketli kamera kullanım düzeneğidir. Üzerine kamera montaj edilerek kullanılır. Steadicam insan vücudu için tasarlanmıştır. Hareketi insan vücudu ile gerçekleşir. Elde çekimden kaynaklanan sarsıntıları yok etmek amacıyla, kameramana da hareket özgürlüğü sağlayarak, özellikle konulu film çekimleri için geliştirilmiş bir sistemdir. Kamera eklemli bir kola bağlı dikey bir parça üstünde yer alan pusula gibi hangi yöne dönülürse dönülsün kameranın istenilen açısını değiştirmeyen bir kafaya monte edilir. Bu kol üzerinde kameranın ağırlığını dengelemeye yarayan ve sarsıntıyı yok eden ayarları yapan yaylar vardır. Uygun ağırlıktaki bir donanımla sistem kameraya takılır.

Kameraman kamera vizörünü kullanamayacağından dikey parçaya bir monitör eklenir.

Steadicam merdivenler, dar alanlar, koridorlar, çok engebeli zeminler, yüksek eğimli alanlar, aynı çekim içinde birbirinden kopuk mekânların devamlılığı gerektiğinde, hareket hâIindeki araçlar içindeki hareketli çekimlerde kullanılır. İnsan ergonomik yapısından kaynaklanan yürüme sırasındaki sarsıntıların kameraya yansımasını engelleyen tek cihazdır.

Bu yapısından yararlanılarak devamlı sarsılan veya hareket hâlindeki araçlarda kameranın titremeden çekim yapmasını sağlar. Steadicam, özellikle ağır ve hantal diğer hareketler sağlayan dolly, crane, cine jeep gibi cihazların kurulmasının çok zor olduğu veya bu cihazların hareket kabiliyetlerinin dışında kalan daha kıvrak ve karmaşık hareketleri yapabilen bir cihazdır. Stedicam düzeneği çekime hazırlanma süresi ile diğer hareketli kameralardan daha avantajlıdır. Sistemin en önemli olumsuz etkenlerinden biri rüzgârdır ve çalışma sırasında bu unsura dikkat edilmelidir. Kameramanın çok fazla güç ve enerji harcayarak kullanması gerekeceği için de sağlık açısından bazı riskleri mevcuttur.

Cine Jeep

Cine jeep bir dolly üzerine monte edilen terazi şeklindeki ve arka tarafında denge ağırlıkları bulunan, ön tarafındaki tablada ise kameranın monte edildiği, asistanın ve kameramanın oturduğu sehpaların bulunduğu, üretiliş amacına göre belirli bir mesafe yükselebilen ve alçalabilen mekanik cihazdır. Uzaktan kumanda edilen bir kontrol kafası vardır ve son derece esnektir. Bu esnekliğin nedeni 6 metrenin üzerinde bir uzaklığa erişebilmesi, diğer bir nedeni de doğrusal güzergâhtan ayrıldığı zaman tekrar eski yerine getirilmesi için kontrollü olmasıdır. Lastik tekerlek monte edilerek iç ve dış mekânlarda düz zeminlerde, şaryo döşenerek eğimli ve tekerleğin kullanılamayacağı zeminlerde yatay düzlemde hareketi sağlanır. 360° dolly merkezi etrafında yatay hareket edebilir. Yukarı ve aşağı hareketleri, cine jeep operatörünün arkadan manuel kumandası ile yapılır. Dolly’nin yukarı kalkması ve aşağı inmesi hidrolik sistemle ve uzaktan kumanda ile gerekirse kameraman tarafından da yapılabilir. Cine jeep’in bu kadar karmaşık hareketleri gerçekleştirebilmesi (kameramanın, asistanın, cine jeep operatörünün ve oyuncuların senkronizasyonu ile bütünleşirse) vazgeçilmez bir cihaz olarak kullanılmasına neden olmuştur. Operatör çektiği görüntüleri önünde bulunan monitörden izler ve denge merkezini kullanarak kamerayı hareket ettirir.

Dolly

Kameranın tripod üzerinde çekimi yapılan cisme doğru kaydırılması ya da cisimden uzaklaştırılması hareketidir. Sehpa ayaklarına takılan tekerlekli yıldızdır. Bu sayede şaryo gibi ağır cihazların giremeyeceği, taşınamayacağı yerlerde sehpa kullanılarak kamera hareketi sağlanır. Sehpa zaten çekimde bulunması gereken bir aksesuardır. Bir de malzemelerin arasına bir dolly alınırsa, kameraya ciddi bir hareket kabiliyeti kazandırılır. Tekerli yıldız, normal yıldız mantığıyla çalışır. Aynı işleri yapar. Tek farkı tekerli oluşu ve hareket sırasında esneme olmaması için hafif metal malzemeden üretilmiş oluşudur. Stüdyo gibi kamera açısının sıkça değiştirildiği yerlerde kameranın ve sehpanın hareket ettirilirek taşınmasına kolaylık sağlar. Özellikle ağır kameraları kaldırmadan taşımak için idealdir. Müze, spor salonları, fuar alanları gibi büyük alanlarda yapılacak aktüel çekimlerde kamera ağırlığının taşınması ve basit kaydırmalar için idealdir. Dolly sadece düz zeminlerde kamera hareketi yapmak için tasarlanmıştır. Zemin uygun değilse düzgün hareket yapılabilmesi için ray sistemi kurulur. Rayların üzerinde her türlü zeminde hatta kameraman da tekerlerin üzerine binerek hareket yapılabilir. Dolly ile kaydırma hareketi yapılacaksa kameraman vizörü kullanamayacağından, kamera üzerine bir monitör takılmalıdır. Uzun süre kamera dolly ile kullanılacaksa, netlik ve zoom uzaktan kontrolleri sehpa kollarına takılmalıdır. Yüzey çok düzgünse birkaç denemeden sonra kaydırma hareketi yapılmalıdır.

Hareketli Araçlar

Fly Cam:

Kameraman tarafından uzaktan kumandayla hareket ettirilen ve hareket kabiliyeti yüksek bir helikopter-kameradır. Hareket takip etmek amacıyla kameramanın üzerine monte edilerek spor karşılaşmalarda kullanılır. Telsiz sinyalleriyle görüntüyü aktararak motosiklet üzerinden bir yarış takip edebilir. Yarış arabalarının içine veya üzerine bağlanan kamera ile seyirciye daha fazla heyecan yaşatılabilmektedir. Futbol maçlarında kamera arkası tripod üzerine konulan bir flycam ile serbest vuruşlar, penaltılar ve korner atışlarında alternatif görüntüler alınabilmektedir. Konser salonlarında bir stüdyo kamerasının sığamayacağı veya hareket edemeyeceği alanlarda, seyircinin ortada dolaşan bir kameraman ve kamera görüntüsünün rahatsız edeceği düşünülürse flycam ile detaylar yakalanabilir. Özellikle sanatçılarla birlikte seyircinin görüleceği ters açılarda kameramanın seyircinin dikkatini dağıtmaması için flycam kullanılmaktadır. Araba içi çekimleri, dar alanlarda hareket istenen mekânlar, haritalar ve kameranın tehlikeye atılmaması gerektiği uçurum gibi yerlerde kullanılmaktadır.

Helikopter:

Sinema tarihinde özel ve uygun kamera hareketi yapılan profesyonel cihazların üretiminden önce balon, uçak ve helikopterler kullanılmıştır. Helikopter teknolojisinin ilerlemesi ve hareket kabiliyetleri nedeniyle günümüzde sinema teknolojisi uçak ve balonlardan çok helikopterler kullanılmaktadır. Helikopterlerin üzerinde rahatça kamera kullanmak helikopterin havaya karşı olan direncini ve bu sıradaki titreşimleri en aza indirmek amacıyla helikopterlere monte edilen özel kamera kafaları üretilmiştir.

Kullanım alanları şunlardır:

Uzun bir yolda hareket eden insanı takip etmek, maraton yarışları, uzun bir yolda hareket eden araçlar, birden fazla kameranın bile kontrol edemeyeceği kadar uzun etaplarda yapılan veya deniz üzeri, gökyüzü gibi kamera yerleştirmenin zor olduğu yerler.

Çekim yapılan mekanın daha çok özelliğini tanıtmak için harita bilgisi vermek amacıyla, ada üzerindeki çekimler, kazı alanları, binlerce insanın rol aldığı sahneler, birkaç kameranın bile yeteri kadar göremeyeceği düz alanlar, ani hareket eden canlılar, vahşi hayvanlar.

Motorlu taşıtlar:

Kamera hareketi yapmak için motorlu araçlar kullanılabilir. Araç içi çekimleri ve araba, motorsiklet, bisiklet, tır gibi hareket eden araçların koşan ve hızlı hareket eden konuların araç yardımıyla çekimleri olarak bu konu iki şekilde incelebilir:

-Araç içi çekimleri -Araçtan yapılan çekimler

Araç içi çekimleri tır, kamyon, yarış arabası, binek araba ve taksi, tren, vapur, metro gibi hareket eden ve hız yapan araçların içindeki insan veya konunun çekiminin yapılmasıdır. Yani konunun aracın içinde olduğu çalışmadır. Hareket eden aracın titreşimi, savrulması, dar olması ve kamera ekipmanlarının kurulma zorluğu araç içi çekimlerini güçleştirmektedir. Bu çekimleri daha düzgün yapabilmek amacıyla bazı yardımcı araçlar ve teknikler üretilmiştir. Dar alanda yakın çekimler alınabilmesi amacıyla özellikle sinema filmlerinde sıkça kullanan bir görüntü türüdür.

Araçtan yapılan çekimler ise binek araba, motosiklet, tren gibi hareketli araçların koşan veya hızlı hareket eden konuların profesyonel bir araç yardımıyla çekiminin yapılması gerektiği durumlarda kullanılır. Hızlı hareket eden konuyu kamerayla takip etmek ve o hareket efektini ve etkisini izleyiciye aktarmak amacıyla konuyu başka bir araçla takip etmek gerekir. Bu amaçla profesyonel çekim aksesuarlarının kurulabileceği araçlar üretilmiştir. Bu tür çekimler heyecan dozu yüksek hareketli filmlerde, kovalamaca sahnelerinin bol olduğu polisiye filmlerde tercih edilir. Hem nesnel hem de öznel açı kullanılarak çekimler gerçekleştirilebilir.

Etiketler : Alt Yapi